DUO: Veelgestelde vragen

XDS is de op standaarden gebaseerde architectuur die veel Nederlandse zorginstellingen al gebruiken om documenten en beelden binnen een netwerk te registreren en te delen. DUO is wat die netwerken met elkaar verbindt. Een DUO-koppeling maakt gebruik van IHE XCA(-I)-gateways om een zoekvraag van het ene netwerk naar het andere te sturen en de resultaten terug te geven, waardoor een XDS-omgeving blijft functioneren zoals nu en tegelijk bereik krijgt buiten het eigen affinity domain. Er wordt niets vervangen. Organisaties die al in XDS hebben geïnvesteerd, staan het dichtst bij DUO-ready, omdat de gateway de bestaande infrastructuur uitbreidt in plaats van er een parallelle infrastructuur naast te zetten. Wat aansluiten inhoudt, staat beschreven op de DUO pagina.

Nee. Door aan te sluiten op de Founda XDSCloud-infrastructuur, of door als nieuw lid toe te treden tot het Founda-netwerk, kan alsnog worden gekoppeld met zorgverleners die een andere oplossing gebruiken. Het grote voordeel van het Founda Platform is dat de uitwisseling niet beperkt blijft tot radiologiegegevens, maar zich ook uitstrekt tot cardiologie, laboratorium, pathologie en andere klinische gegevenstypen. Met het Founda Platform wordt geïnvesteerd in een toekomstbestendige oplossing, met een bewezen trackrecord en een sterke focus op interoperabiliteit op basis van standaarden. EHDS staat voor de deur, en met de mogelijkheden van Founda is alles beschikbaar om de nieuwe, door EHDS gedefinieerde (RESTful) API's te ondersteunen voor gegevensuitwisseling met zowel patiënten als zorgprofessionals.

Ja. Deelname is een keuze, zoals vastgelegd in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Een organisatie die ervoor kiest niet deel te nemen aan het DUO/LTB-initiatief, gaat gewoon verder zoals nu. Is de organisatie al aangesloten op XDS, dan blijft het mogelijk om onderzoeken op te zoeken en op te halen bij elke instelling die op dat netwerk is aangesloten, en gaat er niets verloren van wat er nu al is. Wat wegvalt, is toegang tot radiologiegegevens van instellingen die een niet-XDS-oplossing gebruiken. Onderzoeken van instellingen die door Alphatron worden bediend, blijven dan buiten beeld, en dat is merkbaar bij verwijzingen, overplaatsingen en second opinions die deze grens overschrijden. Ook de financiële ondersteuning die beschikbaar is voor zorginstellingen die wél aansluiten, blijft dan uit.

Bij push-gebaseerde uitwisseling bepaalt de verzendende partij wat er wordt verstuurd en naar wie, en komt er een kopie van het onderzoek aan bij de ontvangende organisatie. Bij discovery-gebaseerde, of pull-, uitwisseling zoekt de ontvangende zorgverlener zelf naar wat beschikbaar is en haalt alleen op wat nodig is, terwijl het origineel bij de bron blijft. Push werkt goed wanneer de verzender al weet wie de gegevens nodig heeft, en blijft daarom vertrouwd binnen verwijsworkflows en houdt daar zijn functie. Als landelijke basis schaalt het slecht, omdat elke uitwisseling weer een kopie oplevert die moet worden opgeslagen, gecontroleerd en actueel gehouden. Discovery houdt één gezaghebbende bron aan en laat beschikbaarheid groeien zonder duplicatie, en daarom is de landelijke tijdlijn hierop gebouwd.

DUO gaat over het delen van radiologiegegevens tussen de verschillende uitwisselingsinfrastructuren die in Nederland worden gebruikt. XDS is breder: het vormt de basis voor gezondheidsgegevensuitwisseling in het algemeen, niet gebonden aan één klinisch domein, en heeft zich al op grote schaal bewezen bij cardiologie, regionale oncologie, laboratoriumresultaten en PGO-toegang.

Die breedte is merkbaar in het dagelijks gebruik. De standaarden zijn openbaar en onafhankelijk getest, waardoor conformiteit kan worden gecontroleerd in plaats van op vertrouwen te berusten. Toestemming is end-to-end geregeld, van Mitz tot de toestemming die in het lokale EPD is vastgelegd, inclusief spoedtoegang wanneer een zorgverlener dringend gegevens nodig heeft. En het PACS werkt beide kanten op: het publiceert onderzoeken én haalt ze op, met reconciliatie en prefetching zodat onderzoeken van buiten terechtkomen waar radiologen al lezen.

Het wijst ook de juiste richting voor wat eraan komt. EHDS gaat precies van dit patroon uit: netwerken die zelfstandig blijven terwijl ze bij elkaar kunnen zoeken. Het werk dat nu wordt gedaan, is dus al de architectuur die de Europese regels verwachten, in plaats van iets dat later moet worden vervangen.

DUO omvat radiologiebeelden en de bijbehorende verslagen, voor de sector Medisch-Specialistische Zorg (MSZ). Die afbakening is een keuze in de volgorde van uitrol, geen technische beperking. De landelijke tijdlijn wordt eerst voor radiologie opgebouwd, en de reikwijdte van de afspraken en de vergoeding volgen diezelfde lijn. Binnen radiologie is beschikbaarheid niet beperkt tot een bepaalde modaliteit: wat een deelnemende organisatie registreert als radiologisch onderzoek, kan worden opgezocht en opgehaald. Andere klinische domeinen, waaronder cardiologie, vallen vandaag de dag nog buiten DUO. Een organisatie die verder wil uitwisselen dan radiologie, kan dit doen binnen het eigen netwerk, los van deelname aan DUO. De reikwijdte wordt verder toegelicht op de DUO pagina.

Nee. DUO omvat radiologie, en cardiologie valt vandaag de dag buiten deze afspraak. Dat is een afbakening van DUO, niet van beelduitwisseling in het algemeen. Cardiologiebeelden en -verslagen worden al uitgewisseld via XDS-netwerken, ook tussen academische centra die patiëntpopulaties delen. Een organisatie kan dus deelnemen aan DUO voor de landelijke radiologietijdlijn en, los daarvan, dezelfde infrastructuur gebruiken voor cardiologie binnen het eigen netwerk. Beide draaien op één basis, maar vallen onder verschillende afspraken. Waar cardiologie de meer urgente behoefte is, loont het om beide samen te plannen, zodat één koppeling voor beide dient in plaats van twee aparte projecten.

DUO is landelijk van opzet. Het omvat zorginstellingen in de sector Medisch-Specialistische Zorg (MSZ), dus ziekenhuizen, universitair medische centra en zelfstandige behandelcentra, ongeacht waar deze zich bevinden of bij welk regionaal netwerk ze vandaag zijn aangesloten. Regionale netwerken worden niet vervangen. Ze blijven de manier waarop een instelling is aangesloten, en DUO zorgt ervoor dat die netwerken elkaar kunnen bereiken, zodat een ziekenhuis in de ene regio en een kliniek in een andere op dezelfde tijdlijn verschijnen. Deelname wordt per instelling geregeld, niet per regio: elke organisatie sluit aan op eigen voorwaarden en gaat zelf de landelijke afspraken aan. Het DUO kick-off-verslag beschrijft wie er landelijk bij betrokken zijn.

DUO draait op IHE-profielen die internationaal al in gebruik zijn en die voor Nederland zijn vastgelegd in de National Technical Agreement. Cross-Community Document Query (ITI-38) levert de metadata die de tijdlijn vormt. Cross-Community Document Retrieve (ITI-39) haalt verslagen en beeldmanifesten op, en Cross-Community Imaging Document Retrieve (RAD-75) haalt de beelden zelf op. De identiteit van zorgverlener en gebruiker gaat bij elke transactie mee via de Cross-Enterprise User Assertion (ITI-40). Toestemming wordt gecontroleerd bij Mitz, de landelijke toestemmingsvoorziening. Niets hiervan is leveranciersspecifiek: elke infrastructuur die een initiërende en beantwoordende XCA(-I)-gateway implementeert, kan op dezelfde voorwaarden deelnemen.

Voor een organisatie die al is aangesloten op een op XDS gebaseerd netwerk, verandert er weinig. PACS en VNA blijven ongewijzigd en de onderzoeken blijven op hun plek. Wat verandert, zit aan de rand van het netwerk: een op standaarden gebaseerde gateway voert zoekvragen in en uit, en de Mitz-koppeling wordt toegevoegd aan de toegangscontrole die bepaalt of een aanvraag mag worden beantwoord. Zorgverleners bereiken landelijke resultaten via de systemen die al worden gebruikt. Voor een organisatie zonder XDS-koppeling bestaat het werk uit het realiseren van die koppeling, waarna de DUO-stap hetzelfde is. Founda verzorgt de vertaling tussen lokale systemen en de landelijke standaarden.